Trong nhiếp ảnh chân dung và thời trang, tạo dáng ngồi tưởng chừng đơn giản nhưng lại là “bẫy” khiến rất nhiều buổi chụp trở nên kém ấn tượng nếu không được xử lý đúng cách. Bạn có thể có một mẫu chụp được chuẩn bị chỉn chu từ tóc tai, makeup đến trang phục, ánh sáng cũng hoàn hảo, nhưng chỉ một vài lỗi nhỏ trong tư thế ngồi cũng đủ làm tổng thể khung hình mất đi sự tinh tế và cảm xúc. Ngay cả những người mẫu có kinh nghiệm vẫn dễ mắc lỗi nếu thiếu sự định hướng từ nhiếp ảnh gia. Vì vậy, việc nhận diện và hiểu rõ những lỗi thường gặp khi tạo dáng ngồi lúc chụp ảnh là điều vô cùng quan trọng, giúp bạn kiểm soát bố cục, tôn dáng người mẫu và truyền tải đúng tinh thần bức ảnh.
Những lỗi thường gặp khi tạo dáng ngồi
Lỗi tạo dáng thả lỏng chân lơ lửng
Ngồi thả lỏng chân là một sai lầm khá phổ biến nhưng lại dễ bị bỏ qua. Lỗi này thường xuất hiện khi mẫu ngồi trên ghế quá cao, ghế bar hoặc ngồi quá sâu vào trong ghế, khiến bàn chân không chạm đất. Khi đó, toàn bộ trọng lượng cơ thể dồn lên phần đùi, làm đùi bị ép ngang và trông to, thô hơn so với thực tế, đồng thời phá vỡ sự thanh thoát của dáng ngồi.
Về mặt thị giác, đôi chân bị “treo” lơ lửng cũng khiến bố cục khung hình mất cân bằng và tạo cảm giác thiếu chủ động trong ngôn ngữ cơ thể.
Với vai trò là nhiếp ảnh gia, bạn nên hướng dẫn mẫu dịch người ta gần mép ghế, giảm áp lực lên đùi, hoặc điều chỉnh độ cao ghế sao cho bàn chân có điểm tựa.
Lỗi khi vị trí đặt chân sai cách
Trong quá trình tạo dáng ngồi, lỗi sai về vị trí đặt chân thường khiến bức ảnh truyền tải sai cảm xúc hoặc làm ngôn ngữ cơ thể trở nên ngượng ngạo. Nhiều nhiếp ảnh gia vô thức áp đặt khuôn mẫu “nam-nữ” kên cách đặt chân, cho rằng dáng nam phải mở rộng hai chân, còn dáng nữ thì luôn khép gọn. Thực tế, vấn đề không nằm ở giới tính mà nằm ở thông điệp mà bức ảnh cần thể hiện. Một tư thế đặt chân không phù hợp có thể khiến mẫu trông thiếu tự tin, cứng nhắc hoặc không đúng tinh thần concept.
Với người chụp, điều quan trọng trong nhiếp ảnh này là quan sát tổng thể dáng người và cảm xúc mong muốn, từ bỏ điều chỉnh khoảng cách, hướng mở hay khép của đôi chân sao cho hài hòa. Khi vị trí đặt chân được xử lý đúng, dáng ngồi sẽ tự nhiên hơn, ngôn ngữ cơ thể rõ ràng hơn và bức ảnh sẽ kể được câu chuyện đúng như ý đồ ban đầu.
Lưng gù, dáng ngồi khom
Khi chụp ảnh với các dáng ngồi, lưng gù và tư thế khom người là những lỗi dễ xuất hiện nhất và cũng ảnh hưởng rõ rệt đến cảm giác của bức ảnh. Khi phần lưng trên bị cong, vai chúi về phía trước, cổ sẽ bị rút ngắn, vóc dáng trở nên nặng nề và thiếu sự tự tin trong khung hình.
Để xử lý lỗi này, nhiếp ảnh gia có thể hướng dẫn mẫu tưởng tượng có một sợi dây kéo nhẹ từ đỉnh đầu lên trên, giúp kéo giãn cột sống và làm phần cổ trông dài, thanh thoát hơn. Sau đó, cho mẫu gập nhẹ từ hông và hơi nghiêng người về phía trước để dáng ngồi bớt cứng. Việc nhắc mẫu xoay vai ra sau rồi thả lỏng lại cũng giúp “reset” tư thế, đưa cơ thể về trạng thái tự nhiên, cân đối và giàu năng lượng hơn.
Đặt tay sai vị trí
Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy nhất của sự gượng gạo, người mẫu trông thiếu tự nhiên đó là khi đặt cả hai tay lên đùi. Lỗi này tạo cảm giác gượng ép và “đóng khung” cơ thể, khiến bức ảnh mất đi sự mềm mại. Ngược lại, viếc giấu hoàn toàn bàn tay hoặc kẹp tay dưới đùi cũng làm tư thế trở nên nặng nề và thiếu điểm nhấn.
Với góc nhìn của người chụp ảnh cho mẫu, đôi tay cần có vai trò và mục đích rõ ràng trong bố cục. Bạn có thể tận dụng tựa lưng, tay vịn ghế hoặc chính không gian xung quanh để mẫu tựa tay, chống khuỷu hay đặt tay nhẹ nhàng, từ đó tạo đường dẫn thị giác tự nhiên, giúp dáng ngồi thoải mái hơn và bức ảnh trở nên sống động, chuyên nghiệp hơn.
Cổ tay bị gãy
Do tập trung vào khuôn mặt hay tư thế tổng thể, nhiều người quên mất rằng cổ tay vẫn nằm trọn trong khung hình và trở thành một điểm thu hút thị giác. Khi cổ tay gập ở góc quá cứng, đặc biệt là góc 90 độ, dáng tay sẽ trông thiếu tự nhiên và vô tình kéo ánh nhìn của người xem ra khỏi chủ thể chính.
Để tránh lỗi này, nhiếp ảnh gia nên hướng dẫn mẫu thả lỏng bàn tay, tạo một độ cong nhẹ ở cổ tay, vừa đủ mềm mại để giữ cảm giác tự nhiên.
Vị trí đặt tay
Lỗi vị trí đặt tay thường xảy ra lúc người mẫu dùng bàn tay để làm điểm tựa cho đầu hoặc cơ thể nhưng lại đặt sai chỗ. Phổ biến nhất là đặt tay trực tiếp lên má, tạo lực ép khiến khuôn mặt bị bẹt, đường nét kém gọn và thiếu sự tinh tế trong khung hình. Cách đặt tay này không chỉ làm giảm tính thẩm mỹ mà còn tạo cảm giác nặng nề, thiếu tự nhiên.
Thay vì vậy, nhiếp ảnh gia nên hướng dẫn mẫu đặt bàn tay nhẹ dưới cằm và để đầu tựa vừa phải trên tay, giữ lực chạm tối thiểu.
Góc máy ảnh
Góc máy ảnh đóng vai trò rất lớn trong việc định hình dáng chụp và thông điệp mà bạn muốn truyền tải. Khi đặt máy ảnh cao hơn tầm mắt của mẫu bà chụp từ trên xuống, bức ảnh thường mang cảm giác mềm mại, nhẹ nhàng và dễ tiếp cận hơn. Ngược lại, khi hạ thấp góc máy và chụp từ dưới lên, khung hình sẽ tạo cảm giác mạnh mẽ, áp đảo và đầy quyền lực.
Hãy nhìn vấn đề này dưới góc độ ngôn ngữ cơ thể: khi đối diện một người có khí chất mạnh, vóc dáng và sự hiện diện nổi bật, chúng ta thường có xu hướng ngước nhìn lên họ, còn với những người tạo cảm giác gần gũi, thân thiện, ta lại nhìn xuống.
Vì vậy, nếu muốn bức ảnh mang tính tiếp cận, dễ đồng cảm, hãy đặt máu cao hơn một chút. Còn khi muốn nhấn mạnh sức mạnh và sự làm chủ khung hình, hãy hạ thấp góc máy để tăng cảm giác thống lĩnh.
Cằm và ánh mắt
Khi nâng cao góc máy, cằm của mẫu sẽ hạ xuống và ánh mắt hướng lên ống kính, điều này giúp đôi mắt mở hơn và tạo cảm giác gần gũi, dễ đồng cảm. Ngược lại, khi hạ thấp góc máy và mẫu nâng cằm lên, bức ảnh sẽ quay lại kiểu cảm giác còn phần kiêu kỳ, toán lên sự tự tin mạnh mẽ nhưng đồng thời làm ánh mắt bị thu hẹp lại.
Một số tip hay cho tư thế ngồi chụp ảnh
Chú ý hiện tượng foreshortening
Khi chụp các dáng ngồi, nhiếp ảnh gia cần đặc biệt chú ý đến hiện tượng foreshortening hay còn gọi là biến dạng phối cảnh do ống kính gây ra. Hiểu đơn giản, bộ phận nào ở gần máy ảnh hơn sẽ có xu hướng trông to hơn so với thực tế. Trong tư thế ngồi, người mẫu thường thả lỏng và ngả sâu vào ghế, nhất là khi chụp với sofa hoặc ghế mềm. Nếu kết hợp tư thế này với góc máy thấp, bàn chân và đầu gối rất dễ bị phóng đại, khiến dáng người mấy cân đối.
Để khắc phục, bạn có thể nâng góc máy cao hơn nhằm điều chỉnh lại tỷ lệ các bộ phận trong khung hình. Trường hợp muốn giữ góc chụp ngang tầm mắt hoặc thấp hơn, hãy hướng dẫn mẫu ngồi gần mép ghế và nghiêng người về phía trước. Khi khuôn mặt ở gần ống kính hơn so với tay chân, ánh nhìn của người xem sẽ tập trung vào biểu cảm và cảm xúc, giúp bức ảnh trông tự nhiên, hài hòa và chuyên nghiệp hơn.
Ghi nhớ 3 điểm tạo dáng
Cũng giống như các dáng đứng, quy tắc ba điểm tạo dáng vẫn áp dụng đầy đủ cho các tư thế ngồi. Ba điểm này gồm đôi mắt, cằm và phần ngực, và việc chúng hướng về hay lệch khỏi máy ảnh sẽ quyết định trực tiếp cảm xúc và câu chuyện của bức ảnh.
Chỉ cần thay đổi nhẹ hướng của một hoặc hai điểm, bạn đã có thể tạo ra những sắc thái hoàn toàn khác nhau. Khi cả ba điểm đều hướng thẳng về ống kính, hình ảnh sẽ mang cảm giác rõ ràng, chủ động và có chủ ý, rất phù hợp với chân dung truyền thống. Ngược lại, nếu cằm và ngực xoay nhẹ ra khỏi máy ảnh nhưng vẫn giữ ánh mắt giao tiếp với ống kính, bức ảnh sẽ trở nên tự nhiên và giàu tính đời thường hơn, như một khoảnh khắc được bắt gặp tình cờ.
Tạo dáng theo ánh sáng
Một tip rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua là luôn nhớ tạo dáng theo ánh sáng. Không chỉ đơn thuần hướng người mẫu về phía máy ảnh, nhiếp ảnh gia cần quan sát kỹ nguồn sáng và cách ánh sáng chạm vào khuôn mặt để đưa ra điều chỉnh phù hợp.
Việc xoay gương mặt mẫu về hay ra khỏi nguồn sáng sẽ tạo ra những hiệu ứng thị giác hoàn toàn khác nhau. Khi mẫu quay mặt trực diện về cửa sổ, ánh sáng phẳng sẽ mang lại cảm giác nhẹ nhàng, trong trẻo, rất phù hợp với những concept ảnh sáng và dịu.
Ngược lại, nếu để phần sáng rơi vào bên hẹp của khuôn mặt, kiểu short lighting sẽ giúp gương mặt trông gọn gàng, có chiều sâu và tôn đường nét hơn. Với những khuôn mặt hẹp, broad lighting lại là lựa chọn hợp lý để tạo cảm giác đầy đặn và cân đối hơn.
Dù áp dụng kiểu ánh sáng nào, việc chủ động điều chỉnh tư thế ngồi theo hướng sáng sẽ giúp nhiếp ảnh gia kiểm soát khối mặt, cảm xúc và nâng cao chất lượng tổng thể của bức ảnh.
Nếu bạn quan tâm thêm về hướng dẫn chụp ảnh cho mẫu thì có thể tham khảo thêm hướng dẫn cơ bản cách tạo dáng cho người mẫu nữ tại đây.
Kết luận
Tạo dáng ngồi tưởng chừng đơn giản nhưng lại ẩn chứa rất nhiều lỗi nhỏ có thể làm giảm đáng kể chất lượng bức ảnh nếu nhiếp ảnh gia không để ý. Từ tư thế ngồi, vị trí đặt chân, tay, cổ tay, dáng lưng, ánh mắt cho đến góc máy và ánh sáng, tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc, tỷ lệ cơ thể và thông điệp mà bức ảnh truyền tải. Việc nhận diện và khắc phục những lỗi thường gặp khi tạo dáng ngồi lúc chụp ảnh không chỉ giúp người mẫu trông tự nhiên, tự tin hơn mà còn thể hiện rõ vai trò dẫn dắt và kiểm soát khung hình của nhiếp ảnh gia. Khi bạn hiểu và áp dụng đúng các nguyên tắc tạo dáng, mỗi tư thế ngồi sẽ trở thành một công cụ kể chuyện hiệu quả, góp phần nâng tầm hình ảnh và tính chuyên nghiệp cho buổi chụp.
